Patron


Andrzej Krzanowski

Kompozytor i akordeonista. 

Urodzony 9 kwietnia 1951r. w Bielsku-Białej, zmarł 1 października 1990r. 
w Czechowicach-Dziedzicach.

Studiował w katowickiej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej kompozycję pod kierunkiem Henryka Mikołaja Góreckiego (1971-75) oraz grę na akordeonie pod kierunkiem Joachima Pichury. Począwszy od 1967 brał udział w koncertach wykonując współczesną muzykę akordeonową. Występował na licznych festiwalach, takich jak I Międzynarodowy Festiwal Akordeonowy w Digne-les-Bains, Dresdner Musikfestspiele, Musikprotokoll w Grazu, XV Międzynarodowy Festiwal w Pontino, Gaudeamus Music Week, Gulbenkian Contemporary Music Festival w Lizbonie, "Musica 83" w Strasburgu i wielu innych. Jako kompozytor debiutował na festiwalach Młodzi Muzycy Młodemu Miastu w Stalowej Woli (1975, 1976) oraz Spotkaniach Muzycznych w Baranowie (1976), prezentując cykl wokalno-instrumentalno-sceniczny "Audycji I-IV".

portret A. Krzanowskiego autorstwa Zdzisława Kruszyńskiego

W 1975 rozpoczął pracę pedagogiczną w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej we Wrocławiu, a następnie w 1976 - w katowickiej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej jako asystent. W latach 1984 i 1986 wykładał na kursach darmstadckich, w 1987 na międzynarodowych kursach Letniej Akademii "Time of Music" w Viitasaari w Finlandii.

W 1984 otrzymał zamówienie od Krzysztofa Pendereckiego na skomponowanie "II Symfonii". W 1986 uzyskał stypendium Witolda Lutosławskiego, a w 1988 - stupendium Scottish Arts Council.

Andrzej Krzanowski był laureatem Nagrody Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1985) oraz zdobywcą wielu nagród na konkursach kompozytorskich, m.in. w 1976 - II nagrody na XIX Konkursie Młodych Związku Kompozytorów Polskich za "Canti di Wratislavia" na orkiestrę (1976), w tym samym roku - I nagrody na Konkursie Kompozytorskim im. Artura Malawskiego w Krakowie za "Kwartet smyczkowy nr 1" [wersja II] (1976), dwukrotnie III nagrody na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. Carla Marii von Webera w Dreźnie: w 1978 - za "Kwartet smyczkowy nr 1" oraz w 1979 - za "Kwartet smyczkowy nr 2" (1978), w 1978 - wyróżnienia na Konkursie Kompozytorskim w Stalowej Woli za koncert dla ośmiu wykonawców "Con vigore" (1978), w 1979 - I nagrody na Konkursie Kompozytorskim Naczelnej Redakcji Muzycznej Polskiego Radia i Telewizji w Warszawie za "Fugę" na kwintet akordeonowy (1975), w 1980 - III nagrody na Konkursie Kompozytorskim im. Artura Malawskiego za "Alkagran czyli jedno miejsce na prawym brzegu Wisły" na kwintet akordeonowy (1980), w 1981 - I nagrody na I Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim na utwór akordeonowy w Digne-les-Bains za "wiatr echo niesie po polanie" [wersja II] na akordeon i klawesyn amplifikowany (1981) oraz wyróżnienia na Międzynarodowym Konkursie Fundacji "Gaudeamus" za "Trzy medytacje" na akordeon (1979), w 1985 - I nagrody na Konkursie Kompozytorskim na utwór na organy solo w Kamieniu Pomorskim za "Relief III" na organy (1985), w tym samym roku - na I Ogólnopolskim Konkursie Kompozycji Akordeonowych w Rzeszowie: II nagrody za "Trzy etiudy" na akordeon (1985) oraz III nagrody za "Capriccio" na akordeon (1983), w 1986 - wyróżnienia na Konkursie Kompozytorskim zorganizowanym z okazji 25-lecia Festiwalu "Poznańska Wiosna Muzyczna" za utwór "Gdzie kończy się tęcza" na perkusję i klarnet basowy (1985) oraz II nagrody na IV Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim na utwór akordeonowy w Anconie za "Trzy etiudy" na akordeon (1985), w 1987 - II nagrody na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Digne-les-Bains za utwór "Over the Rainbow" na altówkę, perkusję i akordeon (1985-87).

link


Andrzej Krzanowski był twórcą muzyki symfonicznej, kameralnej i wokalno-instrumentalnej, ale jego szczególną specjalnością była muzyka na akordeon. Ten mało szanowany, pospolity instrument doczekał się w jego twórczości prawdziwej nobilitacji. Krzanowski wydobył z niego nieznane możliwości i niespodziewane piękno. Sam kompozytor był wybitnym wirtuozem akordeonu. Oprócz kompozycji studiował grę na akordeonie w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach. Występował jako akordeonista na wielu międzynarodowych festiwalch, dwukrotnie był wykładowcą gry na akordeonie na prestiżowych Międzynarodowych Kursach Wakacyjnych Nowej Muzyki w Darmstadt. W obsadzie wielu jego utworów występuje akordeon. Jako kompozytor debiutował na festiwalu Młodzi Muzycy Młodemu Miastu w Stalowej Woli w latach 1975 i 1976 oraz na Spotkaniach Muzycznych w Baranowie Sandomierskim w roku 1976. Przedstawił tam cykl czterech kompozycji wokalno-instrumentalno-scenicznych pod nazwą "Audycje", który później dopełniły następne dwa utwory o takich samych tytułach.

"Audycje" ze Stalowej Woli były niemal sztandarowymi dziełami nowego rozdziału polskiej muzyki współczesnej, który otworzyli swoimi stalowowolskimi debiutami Andrzej Krzanowski, Eugeniusz Knapik i Aleksander Lasoń. Wszyscy trzej zostali nazwani od daty urodzenia jako "Pokoleniem '51", albo od "kultowego" festiwalu w Stalowej Woli - "pokoleniem stalowowolskim". Wszyscy trzej stanęli w opozycji do awangardy lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, a ich twórczość określono jako "nowy romantyzm". Każdy z nich zachował jednak indywidualną autonomię. Andrzej Krzanowski utrzymał najściślejszy z "Pokolenia '51" związek z awangardą. Jego "Audycje" cechuje nowoczesny, w znacznej mierze nawiązujący do awangardy język kompozytorski, ale równocześnie romantyczny emocjonalizm, skłaniający się nawet ku wybujałemu ekspresjonizmowi. Są to utwory wokalno-instrumentalne, z tekstami Jacka Bieriezina, Zbigniewa Doleckiego, Mariana Stanclika i Sławomira Mrożka. Występują w nich cytaty z dzieł kompozytorów innych epok, na przykład Jana Sebastiana Bacha i Karola Szymanowskiego. Zróżnicowane obsady zawierają obok tradycyjnych instrumentów nietypowe źródła dźwięku, jak syreny i gwizdki. Ważną rolę odgrywa w "Audycjach" akordeon. Kompozytor wykorzystał w nich również taśmę i przewidział efekty wizualne.


Ważniejsze kompozycje:

"Preludium" na akordeon (1970)

"Taniec" na akordeon (1970)

"Sonata na akordeon" (1972)

"Szkice" na klarnet solo (1972)

"Trzy utwory na obój i trąbkę" (1972)

"Studium I" na akordeon i orkiestrę (1973)

"Audycja I wg poezji Jacka Bieriezina" na głos recytujący, flet, tam-tam, syrenę, gwizdek i 2 taśmy (1973)

"Audycja II wg poezji Jacka Bieriezina" na głos recytujący, flet, tam-tam, syrenę, gwizdek i 2 taśmy (1973)

"Pieśni północne" na chór mieszany (1973)

"Kanon" na akordeon (1974)

"Fuga-fantazja nr 2" na akordeon (1974)

"Audycja III wg poezji Jacka Bieriezina" na aktora, sopran, 2 akordeony, saksofon barytonowy, trąbkę, gitarę elektryczną, perkusję i taśmę (1974)

"Studium II" na akordeon (1974)

"De profundis", kantata na baryton i orkiestrę (1974)

"Partita" na obój, klarnet i fagot (1974)

"Trzy etiudy" na sopran, flet i taśmę (1974-76)

"Toccata" na tercet akordeonowy (1974-80)

"Kanon" na akordeon (1974)

"Audycja IV wg poezji Zbigniewa Doleckiego" na głos recytujący, syrenę, talerze, akordeon i taśmy (1975)

"Studium III" na akordeon (1975)

"Nokturn, Preludium i Fuga" na kwintet akordeonowy (1971-75)

"Symfonia nr 1" (1975)

"Canti di Vratislavia" na orkiestrę (1976)

"Kwartet smyczkowy nr 1" [wersja I] (1976)

"Kwartet smyczkowy nr 1" [wersja II] (1976)

"Studium V" na kwintet akordeonowy (1976)

"Audycja V", opera w 20 scenach (1977)

"Transpaiting", spektakl audiowizualny (1977)

"Con vigore", koncert dla ośmiu wykonawców (1978)

"Koncert na orkiestrę" [wersja I] (1978)

"Kwartet smyczkowy nr 2" (1978)

"Sonata na tubę" (1978)

"Studium IV" na duet akordeonowy (1978)

"Chorał" na akordeon (1979)

"Trzy medytacje" na akordeon (1979)

"cztery bagatele" na akordeon (1979)

"Nokturn i Scherzo" na akordeon (1979)

"Oda" na akordeon (1979)

"Sonatina na akordeon" (1979)

"Katedra" na akordeon (1979)

"Tryptyk" na akordeon (1979)

"Alkagran czyli jedno miejsce na prawym brzegu Wisły" na kwintet akordeonowy (1980)

"Chorał" na kwintet akordeonowy (1980)

"Sonata di concerto" na akordeon (1980)

"Taniec góralski" na duet akordeonowy (1980)

"Trzy utwory" na kwintet akordeonowy (1980)

"Echo" na akordeon (1981)

"Wiatr echo niesie po polanie" [wersja I] na dwa akordeony (1981)

"Wiatr echo niesie po polanie" [wersja II] na akordeon i klawesyn amplifikowany (1981)

"Jedenaście utworów na orkiestrę dziecięcą" (1981)

"Kalangra", 20 utworów dla dzieci na akordeon (1981)

"Salve Regina" [wersja I] na chór chłopięcy i organy (1981)

"Salve Regina" [wersja II ]na chór chłopięcy lub żeński a cappella (1981)

"Mała partita" na skrzypce solo (1981)

"Koncert na orkiestrę" [wersja II] (1981-82)

"Impresje zimowe" na akordeon (1982)

"Miniatury" na fortepian (1982)

"Suita dziecięca" na fortepian (1982)

"Audycja VI" na sopran i kwartet smyczkowy (1982)

"Trifle" na akordeon i klarnet basowy (1983)

"Capriccio" na akordeon (1983)

"Impresje wiosenne" na akordeon (1983)

"Adagio" na akordeon (1983)

"Reminiscenza" [wersja I] na akordeon, klarnet, skrzypce i wiolonczela (1983)

"Symfonia nr 2" na 13 instrumentów smyczkowych (1983-84)

"Reminiscenza" [wersja II] na kwartet smyczkowy (1984)

"Rapsodia" na akordeon (1983); utwór napisany z Grażyną Krzanowską

"Sonata Breve" na akordeon koncertowy (z basowym manuałem melodycznym) lub akoredon 120-basowy (1983); utwór napisany z Grażyną Krzanowską

"Impresje lata" na flet, klarnet i akordeon (1984)

"Relief I" na akordeon (1984)

"Niech żyje i wzrasta (preludium)" na akordeon (1984)

"Larghetto" na akordeon (1984)

"Relief II" na akordeon (1985)

"Trzy etiudy" na akordeon (1985)

"Relief III" na organy (1985)

"Gdzie kończy się tęcza" na perkusję i klarnet basowy (1985)

"Relief IV" na sopran i dzwony rurowe (1985)

"Over the Rainbow" na altówkę, perkusję i akordeon (1985-87)

"Relief V" na wiolonczelę (1986)

"Impresje jesienne" na akordeon basowy amplifikowany (1986)

"Relief VI" na akordeon basowy amplifikowany (1986)

"Divertimento" na akordeon (1986)

"Sonata na akordeon nr 2" (1987)

"Sonatina na akordeon nr 2" (1987)

"Cztery nowele" na akordeon (1987)

"Nokturn" na dwa akordeony (1987)

"Relief VII" na akordeon i perkusję (1988)

"Trzy małe preludia" na akordeon (1988)

"Pejzaż sentymentalny" na dwa akordeony (1988)

"Gakkaj", 5 utworów na akordeon dla dzieci (1988)

"Kwartet smyczkowy nr 3" (1988)

"Relief IX (szkocki)" na kwartet smyczkowy i taśmę (1988)

"Sonata na gitarę" (1990)

Opracowanie: Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, wrzesień 2002.